Soft power

  • Fot. Archiwum Autora
    Fot. Archiwum Autora

Były czasy, gdy polityka zagraniczna, wojsko i obrona należały wyłącznie do państwa. Państwo utrzymywało dyplomatów (w melonikach), którzy układali kompromisy przy dobrych obiadach. Gdy nie można było czegoś załatwić drogą kompromisu – szantażowali, straszyli kolegów; gdy zaś to nie pomagało, koledzy ze służb specjalnych próbowali zwerbować ludzi konkurenta. Żadnych sentymentów. Kiedy zawiodły wszystkie sposoby, w końcu przychodziła wojna, konkurent stawał się wrogiem. Na jego terytorium nadlatywały bombowce, wjeżdżały czołgi itd. Ta epoka kończy się na naszych oczach. Putinowska wojna hybrydowa to pierwsza na taką skalę prowadzona przez wielki kraj wojna nieoficjalna. Państwo jest schowane za parawanem działań pozornie nieskoordynowanych, wedle oficjalnych deklaracji – prowadzonych przez czynniki, powiedzmy, społeczne.

Gdyby nie było soft power, to by ją wymyślono. Można powiedzieć, że jest ona tym dla dyplomacji, czym wojna hybrydowa dla tradycyjnej armii. Gdzieś za soft power czai się przecież państwo, ale wygodniej jest mu osiągać cele bez pokazywania się. Takie sprytne idee prawie zawsze pochodzą z Ameryki. Znany politolog z Harvardu, Joseph Nye, kilkadziesiąt lat temu opisał swoją koncepcję miękkiej siły jako działania w sferze propagandy, kultury, promocji gospodarki, public relations itd. Rozwijał swój koncept już od początku lat 90. Jak to w Ameryce – nie ograniczył swojej kariery tylko do uczelni, miał epizod pracy na wysokim stanowisku w administracji Clintona. Pisząc, czerpał z doświadczenia. Clinton zresztą nie poddał się zbyt łatwo pomysłom współpracownika i kombinował, jak tu połączyć soft power z hard power, co doprowadziło do pomysłu na kolejną power, tym razem smart. Smart czy soft? Tak czy siak, chodzi o to, by udoskonalać nowe narzędzia polityki. Ten rodzaj strategii politycznej pokochały administracje demokratyczne w USA – Clintona i Obamy. W pewnym sensie popularność Obamy w Europie po jego dojściu do władzy była jak personifikacja soft power Ameryki. Zachodni Europejczycy, kochając amerykańskiego prezydenta, trochę miłości przenieśli też na kraj, którym kieruje. Częścią miękkiej siły Zachodu są oczywiście demokratyczne wartości, reguły wolnego rynku itd.

A może koncept soft power był sposobem na uzasadnienie, dlaczego Zachód się rozbraja? A może pomysł profesora Harvardu nie jest wart wiele więcej niż jego książka o miękkiej sile, która nieźle mu się sprzedała? Tymczasem swoje smart/soft powers ogłosili także przewodniczący Hu Jintao oraz prezydent Miedwiediew. Może nie każdy ma swojego Obamę, ale każdy ma coś miłego do zaoferowania innym. Soft power staje się uzupełnieniem ich hard power. W czasach wojny hybrydowej kwestia miękkiej siły staje na porządku dziennym, bowiem szczególnie ten typ działań wojennych, jak kania dżdżu, potrzebuje oprawy, legendy, którą propaganda będzie wciskać obywatelom. Czy w zawodach z Rosją na polu miękkiej siły wystarczy pokazywać dostatek Zachodu jako mglistą obietnicę lepszej przyszłości dla naszych wschodnich sąsiadów? Powstaje więc pytanie: gdzie szukać w sobie siły smart czy soft, zdolnej do konkurencji z twardymi argumentami Russia Today?


Paweł Kowal

Historyk, publicysta, adiunkt w Instytucie Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, wykładowca akademicki. Były wiceminister spraw zagranicznych. Jeden z twórców Muzeum Powstania Warszawskiego. Autor licznych publikacji z zakresu stosunków międzynarodowych. Obecnie pracuje nad biografią Wojciecha Jaruzelskiego oraz monografią na temat roli oligarchii na Ukrainie.

 

Czytaj także

Najbardziej aktualne informacje o nowościach i promocjach
w naszym sklepie wprost na Twoją skrzynkę pocztową!

Administratorem Państwa danych osobowych jest Fundacja Best Place Europejski Instytut Marketingu Miejsc z siedzibą w Warszawie (00-033), przy ul. Górskiego 1. Z administratorem danych można się skontaktować poprzez adres e-mail: bestplace@bestplaceinstitute.org, telefonicznie pod numerem +48 22 201 26 94 lub pisemnie na adres Fundacji.

Państwa dane są i będą przetwarzane w celu wysyłki newslettera, na podstawie prawnie uzasadnionego interesu administratora. Uzasadnionymi interesami administratora jest prowadzenie newslettera i informowanie osób zainteresowanych o działaniach Fundacji.

Dane osobowe będą udostępniane do wglądu dostawcom usług IT w zakresie niezbędnym do utrzymania infrastruktury IT.

Państwa dane osobowe będą przetwarzane wyłącznie przez okres istnienia prawnie uzasadnionego interesu administratora, chyba że wyrażą Państwo sprzeciw wobec przetwarzania danych w wymienionym celu.

Uprzejmie informujemy, iż przysługuje Państwu prawo do żądania od administratora dostępu do danych osobowych, do ich sprostowania, do usunięcia, prawo do ograniczenia przetwarzania, do sprzeciwu na przetwarzanie a także prawo do przenoszenia danych (o ile będzie to technicznie możliwe). Przysługuje Państwu także możliwość skargi do Urzędu Ochrony Danych Osobowych lub do właściwego sądu.

Podanie danych jest niezbędne do subskrypcji newslettera, niepodanie danych uniemożliwi wysyłkę.