Łączą nas przemysłowe historie

Osiedle Nikiszowiec w Katowicach Industriada 2013 (Fot. Archiwum Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego)
Osiedle Nikiszowiec w Katowicach Industriada 2013 (Fot. Archiwum Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego)

Chcesz przejechać się kolejką wąskotorową? Sprawdzić, jak wydobywano węgiel, pozyskiwano srebro, produkowano czystą wodę, drukowano prasę, warzono piwo? Nic prostszego. Wystarczy wstąpić na Szlak Zabytków Techniki i poznawać, eksperymentować, zwiedzać… Przemysłowe historie potrafią być naprawdę fascynujące.

 

Szlak Zabytków Techniki jest tematycznym, samochodowym szlakiem turystyczno-kulturowym łączącym obiekty związane z kulturą dziedzictwa przemysłowego województwa śląskiego. Obecnie w jego skład wchodzą 42 obiekty. Jest to najbardziej interesująca trasa turystyki industrialnej w Polsce. W 2008 r. szlak ten jako pierwszy produkt turystyczny w kraju otrzymał Złoty Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej. W 2010 r. jako jedyny szlak z Europy Środkowo-Wschodniej dołączył do Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego (European Route of Industrial Heritage – ERIH).

Szlak Zabytków Techniki prezentuje najważniejsze i najciekawsze pod względem walorów turystycznych, historycznych i architektonicznych obiekty poprzemysłowe w całym województwie śląskim. Zabytki znajdujące się na Szlaku związane są z tradycją górniczą, hutniczą, energetyką, kolejnictwem, łącznością, włókiennictwem, produkcją wody oraz przemysłem spożywczym. Zwiedzającym udostępniono muzea, galerie, działające zakłady pracy, a nawet zamieszkałe kolonie robotnicze.

Na Szlaku Zabytków Techniki emocje determinowane są poprzez zmysły. Podczas wizyty w industrialnych obiektach można usłyszeć szum silników, stukot maszyn, syk maszyny parowej, poczuć zapach drewna, chłód podziemi czy zimno metalu. W efekcie zwiedzający nie tylko poznaje industrialne dziedzictwo regionu, ale i chłonie niepowtarzalną tradycję. Dzięki tym wyjątkowym doznaniom można niemal dotknąć historii.


Fot. Archiwum Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego

Cztery Gwiazdy Techniki

Cztery obiekty Szlaku to tzw. Gwiazdy Techniki – zabytki oferujące zwiedzającym najwyższą jakość i różnorodność usług przy jednoczesnej unikatowej wartości merytorycznej. Są to: Kopalnia Guido w Zabrzu, Muzeum Tyskich Browarów Książęcych w Tychach, Muzeum Browaru „Żywiec” w Żywcu oraz Zabytkowa Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach. Te miejsca po prostu trzeba odwiedzić.

W muzeach obu browarów turyści zapoznają się z technologią produkcji piwa i poszczególnymi składnikami potrzebnymi do jego wytwarzania. Historię browaru w Żywcu ukazuje muzeum należące dziś do Heinekena (w Amsterdamie koncern również ma swoje muzeum, warto je porównać). Ekspozycję Muzeum Tyskich Browarów Książęcych umieszczono w dawnym kościele ewangelickim z początku XX w. Na birofilów oraz amatorów złocistego trunku czeka degustacja piwa prosto z rozlewni!

Po wizycie w browarze w Tychach już tylko godzina drogi dzieli nas od Tarnowskich Gór i Zabrza. Właśnie tam błyszczą kolejne dwie Gwiazdy Techniki: Zabytkowa Kopalnia Srebra i Kopalnia Guido. W pierwszej zawiłe korytarze przeniosą odwiedzających w świat tarnogórskich podziemi, od XV w. będących jednym z najważniejszych ośrodków przemysłowych, w których wydobywano rudy ołowiu, srebra i cynku. Zwiedzanie rozpoczyna się od multimedialnego muzeum wprowadzającego w historię miasta.

Najgłębiej położoną trasę turystyczną w kopalni węgla kamiennego w Europie zobaczymy z kolei w Kopalni Guido w Zabrzu. Kręte korytarze od lat odkrywają przed tysiącami turystów z kraju i zagranicy tajniki pracy górnika. Już sam zjazd górniczą szolą (windą szybową) 170 lub 320 metrów w głąb ziemi dostarcza niezapomnianych wrażeń. Nowością jest trasa ekstremalna, poprowadzona na głębokości 355 metrów. W Kopalni Guido organizowane są koncerty, spektakle, a nawet podziemne rozgrywki golfa.

W 2016 r. Szlak obchodził 10. urodziny. W latach 2009–2016 z jego atrakcji skorzystało ponad 4,2 mln osób, z czego prawie pół miliona to uczestnicy organizowanej od 2010 r. Industriady, czyli święta Szlaku.

Świętowanie dziedzictwa

Industriada to największy jednodniowy festiwal kultury dziedzictwa poprzemysłowego w Europie Środkowo-Wschodniej. Odbywa się co roku w czerwcu w obiektach należących do Szlaku Zabytków Techniki, a od 2013 r. również w tzw. obiektach zaprzyjaźnionych. W ten wyjątkowy dzień dobitnie przekonujemy się, że technika zbliża ludzi, a energia koncentruje się wokół zabytków techniki. Industriada to nie tylko zwiedzanie, poznawanie i odkrywanie technologii dziś już niespotykanych. To także happeningi, spektakle, przedstawienia, mappingi, koncerty, pokazy, warsztaty, zabawy, gry, konkursy. Industriada rozpoczyna się rozruchem maszyn w piątkowy wieczór, a pełną moc osiąga w sobotę – wtedy wydarzenia odbywają się przez cały dzień, a część z nich kończy się w późnych godzinach nocnych. W czasie Industriady każdy znajdzie coś dla siebie, nawet amatorzy „smyczenia kibla” czy kruszenia sferosyderytów.

Industriada jest wzorowana na Nocy Kultury Przemysłowej „ExtraSchicht”, która od 2001 r. organizowana jest w Zagłębiu Ruhry w Niemczech. Celem projektu „ExtraSchicht” jest promocja kultury industrialnej, która prezentowana jest jako główna atrakcja turystyczna regionu . Biorąc pod uwagę frekwencję, strukturę organizacji wydarzenia, jego zasięg, tematykę oraz obszar realizacji, Industriadę można uznać za drugi – po „ExtraSchicht” – tego typu festiwal w Europie.


Kopalnia Guido w Zabrzu Industriada 2013 (Fot. Archiwum Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego)

Rozwój infrastruktury ze wsparciem funduszy unijnych

Wiele obiektów wchodzących w skład Szlaku zyskało nowe życie dzięki środkom pochodzącym z Unii Europejskiej. Zarząd województwa bardzo mocno angażuje się w tworzenie sprzyjających warunków do pielęgnowania wartości dziedzictwa kulturowego regionu. Teza ta ma swoje potwierdzenie w twardych danych. Dotychczas ponad 61 mln zł z unijnych programów dla regionu umożliwiło realizację 22 inwestycji w 17 obiektach Szlaku Zabytków Techniki. Należy dodać, że Szlak składa się z wielu obiektów zabytkowych, wymagających szczególnych nakładów finansowych. Osiągnięcie obecnego stanu możliwe było wyłącznie dzięki unijnym środkom inwestowanym w regionie. Niemal połowa obiektów na Szlaku eksponuje unijne logo.

Industrialny organizm wchodzi w dorosłość

W pierwszym etapie funkcjonowania Szlaku skupiono się na opracowaniu i wdrożeniu kompleksowego systemu informacji turystycznej. Dziś obejmuje on znaki drogowe, tablice w obiektach, serwis internetowy oraz szereg materiałów drukowanych, takich jak mapy, przewodniki, ulotki. Wszystkie te elementy łączy spójny system identyfikacji wizualnej. Następnie uporządkowane zostały zagadnienia związane z zarządzaniem siecią współpracy. W ostatnich trzech latach szczególny nacisk położono na rozwój oferty Szlaku. W tym czasie powstały nowe produkty dostępne zarówno przez cały rok (np. konkurs „Podróżuj po Szlaku”, ścieżki questingowe śladami Zillmannów czy książeczka edukacyjna „Młodzi odkrywcy na Szlaku”), jak i dostępne tylko czasowo, m.in. program rabatowy Gwiazd Techniki, gry fabularne („I Ty możesz zostać majstrem”, „Wiek pary i zaradności”) oraz hit zeszłorocznej jesieni – Srebrny Pociąg.

Do zobaczenia na Szlaku!


Magdalena Polok

www.zabytkitechniki.pl
www.facebook.com/SzlakZabytkowTechniki/
www.instagram.com/zabytkitechniki/

 

 

Czytaj także

  • Kino kulinarne (Fot. Mikołaj Zacharow)

    Sztuka jak ocean

    Ponad 200 filmów, 55 premier, 63 tys. widzów oraz Edward Norton, Lucrecia Martel i wielu innych wybitnych twórców z całego świata – tak w skrócie wyglądała tegoroczna edycja...

     

    WIĘCEJ
  • Wyspa Młyńska i jej najbliższe otoczenie to dziś tętniący życiem fragment miasta (Fot. FOTODRON.PRO)

    Rzeka urzeka

    Bydgoska Wyspa Młyńska zachwyca. Jeszcze niedawno niebezpieczna i zarośnięta chaszczami, dziś jest rekreacyjnym sercem miasta i obowiązkowym punktem...

     

    WIĘCEJ
  • Zakopane, Krupówki, ok. 1936r.

    Mit Zakopanego

    Wielu twierdzi, że przedwojenne Zakopane w niczym nie przypominało obecnego miasta, odwiedzanego rocznie przez 3 mln turystów.

    WIĘCEJ